Cách làm giọng trầm hơn (tự nhiên): 7 bài tập hiệu quả

Có thật sự làm giọng trầm hơn được không?

Cách làm giọng trầm hơn có tác dụng, nhưng trong giới hạn. Cao độ cơ bản của giọng do độ dài và khối lượng của dây thanh quyết định, và không bài tập nào thay đổi được cấu tạo đó. Điều bạn có thể thay đổi là mọi thứ chồng lên trên: bạn quen nói ở vùng nào trong dải giọng, cổ họng và hàm căng đến đâu, hơi thở đỡ âm tốt thế nào, và ngực, họng cộng hưởng nhiều hay ít.

Nhiều người nói cao hơn hẳn cao độ thoải mái của mình, nhất là khi hồi hộp, mệt hoặc muốn tỏ ra thân thiện. Căng cơ nâng thanh quản lên và làm dây thanh căng hơn, khiến cao độ tăng và âm sắc mỏng đi. Gỡ bỏ sự căng đó, bạn thường tìm thấy một giọng trầm, đầy hơn vốn đã có sẵn.

Vì vậy, trong thực tế “trầm hơn” có hai nghĩa: nói ở phần thấp của vùng giọng thoải mái, và thêm cộng hưởng để giọng nghe đầy đặn hơn ngay cả ở cùng cao độ.

Cao độ và cộng hưởng: người nghe thấy gì là “giọng trầm ấm”?

Cao độ là nốt cao hay thấp. Cộng hưởng là cách âm thanh được định hình và khuếch đại trong các khoang phía trên dây thanh: họng, miệng và mũi. Hai người cùng cao độ có thể nghe rất khác nhau; người có cổ họng mở và hàm thả lỏng thường nghe ấm và “trầm” hơn.

Điều này quan trọng vì cộng hưởng dễ luyện hơn nhiều so với cao độ, và an toàn hơn. Phần lớn bài tập dưới đây nhắm vào cộng hưởng và thư giãn trước, rồi để cao độ tự lắng xuống. Muốn biết mình đang nói ở khoảng bao nhiêu Hz, hãy thử bài kiểm tra cao độ giọng nói miễn phí trước khi bắt đầu.

Với tiếng Việt, có một lưu ý: thanh huyền và thanh nặng vốn nằm ở phần thấp của giọng. Khi cố nói trầm, đừng dìm chúng xuống tận đáy, vì đó là chỗ giọng dễ rè nhất.

7 bài tập luyện giọng trầm ấm

Làm lần lượt như một bài 10 đến 12 phút, hoặc chọn hai ba bài cho buổi tập năm phút mỗi ngày.

1. Thở bụng để “reset” (2 phút). Nằm hoặc ngồi thẳng, một tay lên ngực trên, một tay lên bụng. Hít bằng mũi bốn nhịp sao cho chỉ tay dưới nâng lên, rồi thở ra sáu nhịp. Thở nông bằng ngực giữ cổ và vai căng, đẩy cao độ lên.
2. Ngáp rồi thở dài (1 phút, 8 lần). Bắt đầu một cái ngáp thật để cảm thấy phía sau họng mở ra và thanh quản hạ xuống, rồi thả ra thành tiếng “haaa” thư giãn, trượt nhẹ từ giữa xuống thấp. Dừng trước khi phần cuối bị rè.
3. Tìm cao độ tự nhiên bằng “ừm” (1 phút, 10 lần). Nói một tiếng “ừm” đồng tình, thư giãn, như khi ai đó vừa kể một chuyện hơi thú vị. Cao độ của âm đó thường gần với cao độ nói tối ưu của bạn. Ngay sau đó nói “ừm, một, hai, ba” trên cùng nốt ấy.
4. Ngân ngực (2 phút). Đặt bàn tay lên ngực trên và ngân “mmm” ở cao độ thấp vừa phải, thoải mái. Hạ xuống một chút cho đến khi cảm thấy rung rõ dưới bàn tay. Giữ mỗi lần ngân một hơi thở, năm đến tám lần. Bài này giúp bạn cảm nhận cộng hưởng ngực.
5. Từ ngân sang nói (2 phút, 10 cụm). Ngân “mmm” rồi mở thành chữ trên cùng cao độ: “mmm-mình”, “mmm-mọi người”, “mmm-mình tên là…”. Mục tiêu là giữ độ rung ở ngực khi chuyển sang lời nói thật.
6. Thả lỏng hàm và lưỡi (1 phút). Dùng đầu ngón tay xoa nhẹ khớp hàm, để hàm buông, rồi thè lưỡi ra và nói “ia-ia-ia” trong 20 giây. Hàm và cuống lưỡi căng là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của giọng mỏng, bị bóp.
7. Đọc với đuôi câu hạ xuống (2 phút). Đọc to một đoạn văn ở cao độ mới, chủ ý kết thúc mỗi câu ở một nốt thấp hơn một chút, ổn định. Bài này kết hợp độ trầm với ngữ điệu hạ giọng mà người nghe hiểu là chắc chắn, như trong bài cách nói chuyện tự tin.

Ghi âm bài cuối vào ngày đầu tiên và mỗi tuần sau đó. Nghe lại là cách duy nhất đáng tin để thấy khác biệt, vì giọng bạn nghe trong đầu khác với giọng người khác nghe.

Những lỗi làm tình hình tệ hơn

Ép cao độ xuống. Cố đẩy giọng xuống dưới “sàn” thoải mái là lỗi phổ biến nhất. Nó làm căng cổ họng, khiến giọng mệt nhanh và thường trượt thành tiếng rè. Nếu cổ họng thấy căng hay rát sau buổi tập, bạn đang ép.

Nhầm giọng rè với giọng trầm. Vocal fry là tiếng lạo xạo, lục bục ở đáy dải giọng. Trên bản ghi nó có thể nghe thấp, nhưng đó là cách phát âm lỏng, thiếu hơi chứ không phải có cộng hưởng, và người nghe thường thấy nó mệt mỏi hoặc chán nản. Bài vocal fry là gì, sửa giọng rè giải thích cách giữ độ trầm mà không bị rè.

Nuốt đuôi câu. Hạ âm lượng và hết hơi ở cuối câu làm chữ cuối chìm vào tiếng rè. Giữ đủ hơi để nói trọn ý.

Gằm cằm xuống. Gập cằm để “nghe trầm hơn” sẽ ép cổ họng. Giữ đầu thẳng và gáy dài.

Chỉ tập khi nhớ ra. Mười phút vào Chủ nhật không thay đổi được một thói quen bạn dùng hàng giờ mỗi ngày. Buổi ngắn hằng ngày hiệu quả hơn.

Cách đo tiến bộ

Tai bạn là giám khảo kém cho giọng của chính mình, và giọng trầm hơn không được đánh đổi bằng độ rõ hay độ vững. Hãy theo dõi vài điều trên bản ghi hằng tuần của cùng một đoạn văn:

Nếu bạn muốn con số thay vì cảm nhận, Voceris chấm riêng độ trầm, cộng hưởng, độ ổn định và vocal fry từ 0 đến 100 trên một bản ghi ngắn, nên dễ thấy bạn đang trầm hơn thật hay chỉ đang rè thêm. Ứng dụng phân tích khi bạn nói tiếng Anh, một lợi thế nếu bạn hay dùng tiếng Anh khi đi làm hay phỏng vấn.

Mất bao lâu?

Với năm đến mười phút tập mỗi ngày, mốc thời gian thường như sau:

• Buổi đầu: đa số nghe thấy âm sắc đầy hơn ngay trong lúc tập, nhất là sau bài ngáp và ngân ngực.
• Tuần 1–2: dễ tìm lại cao độ thư giãn khi chủ động, nhưng vẫn bị trượt lên khi căng thẳng.
• Tuần 3–8: giọng trầm, có cộng hưởng hơn bắt đầu xuất hiện trong trò chuyện bình thường mà không cần nghĩ.
• Tháng 2–3 trở đi: thói quen giữ được cả khi chịu áp lực, như trong cuộc họp hay cuộc gọi.

Kết quả tùy vào thói quen hiện tại cách vùng giọng tự nhiên bao xa. Người quen nói cao vì căng cơ có thể nghe thay đổi lớn; người vốn đã nói ở cao độ tự nhiên chủ yếu sẽ tiến bộ về cộng hưởng và độ vững. Nếu mục tiêu của bạn là một giọng dễ nghe nói chung, xem thêm cách luyện giọng nói hay.

Khi nào nên gặp chuyên gia?

Hãy dừng tập và gặp bác sĩ tai mũi họng hoặc chuyên gia âm ngữ trị liệu nếu bạn khàn tiếng quá hai đến ba tuần, đau khi nói, hay mất tiếng, hoặc giọng thay đổi đột ngột. Đó không phải chuyện luyện tập. Người muốn thay đổi giọng trong quá trình chuyển giới cũng nên làm việc với chuyên gia âm ngữ trị liệu chuyên về giọng nói khẳng định giới.