Cách luyện giọng nói to và vang mà không cần hét: 7 bài tập

Nói to và vang thực sự là gì?

Cách luyện giọng nói to đúng nghĩa là luyện để người ở cuối phòng họp, bên kia một quán đông hay trong một cuộc gọi video vẫn nghe rõ bạn, mà không phải gồng. Nó không giống với nói thật lớn. Một giọng vang đi xa vì được đỡ bằng hơi và có cộng hưởng, không phải vì bị đẩy.

Ba thành phần làm nên việc đó:

Âm lượng chỉ lấy từ cổ họng thì tốn sức, nghe gắt và làm giọng mệt chỉ sau một giờ. Đó là hét, và luyện giọng vang chính là để thay thế nó.

Vì sao có giọng không đi xa?

• Thở nông. Thở cao lên ngực cho bạn ít hơi và khó kiểm soát.
• Cổ họng hoặc hàm căng. Căng cơ làm hẹp khoảng không để âm thanh cộng hưởng.
• Mở miệng nhỏ. Âm thanh bị nhốt sau hàm răng. Xem cách nói rõ ràng, tròn vành rõ chữ để có bài tập hàm và phát âm.
• Nhỏ dần cuối câu. Nhiều người mở đầu với âm lượng tốt rồi để cuối câu tắt dần.
• Thói quen và tâm lý. Nếu từ nhỏ bạn hay bị nhắc “nói khẽ thôi”, hoặc thấy ngại khi lên tiếng, mức âm lượng mặc định của bạn có thể đã bị đặt thấp.

7 bài tập luyện giọng nói to rõ ràng

Tập năm đến mười phút mỗi ngày. Đứng dậy, thả lỏng vai và uống chút nước trước. Dừng lại nếu có chỗ nào đau.

1. Thở bụng (2 phút). Đặt một tay lên bụng, một tay lên ngực. Hít vào bằng mũi sao cho tay dưới đẩy ra còn tay trên đứng yên. Thở ra chậm trên âm “xxx” càng lâu càng tốt trong mức thoải mái, giữ tiếng xì thật đều. Bài này luyện luồng hơi ổn định mà giọng vang cần.
2. Đếm trong một hơi (2 phút). Hít một hơi sâu xuống bụng rồi đếm to từ một, ở âm lượng thoải mái, số nào cũng chắc như nhau. Dừng trước khi thấy bị ép. Qua các tuần bạn sẽ đếm được xa hơn mà số cuối vẫn rõ như số đầu.
3. Ngân để cộng hưởng (2 phút). Ngân “mmm” trên một nốt thoải mái, môi khép nhẹ, răng hơi tách. Tìm cảm giác rung ở môi và quanh mũi. Rồi mở ra thành chữ: “mmm-mai”, “mmm-mẹ”, “mmm-mời anh”. Giữ độ rung khi mở miệng.
4. Tiếng gọi “ơi” (1 phút). Hình dung bạn gọi một người bạn bên kia đường: “Lan ơi” thật thân thiện, không phải quát. Để ý cơ thể tự động dùng bụng và mở miệng ra sao. Lặp ở các khoảng cách khác nhau: bên kia phòng, bên kia sân, bên kia đường.
5. Đọc ở khoảng cách xa (3 phút). Đọc to một đoạn văn hướng tới một điểm trên tường cách khoảng hai mét. Rồi lùi ra năm mét, rồi đến cuối phòng hay hành lang. Giữ cổ họng thư giãn, để hơi thở và khẩu hình mở làm việc.
6. Giữ chữ cuối (2 phút). Đọc từng câu, chỉ tập trung giữ chữ cuối mạnh như chữ đầu. Nhỏ dần cuối câu là lý do phổ biến nhất khiến người khác phải hỏi lại.
7. Nói át tiếng ồn (2 phút). Mở nhạc hoặc tiếng quán cà phê ở mức nhỏ và đọc to át lên. Mỗi buổi tăng tiếng nền thêm một chút. Bài này chuẩn bị cho cuộc họp và quán xá thật, nơi bạn cần vang mà không đột ngột thành hét.

Đo trong lúc tập. Bài kiểm tra cao độ giọng nói cho thấy cao độ của bạn có vọt lên khi tăng âm lượng hay không; cao độ tăng và căng là dấu hiệu bạn đang ép từ cổ họng. Nếu bạn luyện cả tiếng Anh, bài kiểm tra tốc độ nói (nhận diện tiếng Anh) giúp kiểm tra bạn có nói vội khi cố nói to không, điều rất hay xảy ra.

Nói vang trong các tình huống thật

• Họp và thuyết trình. Lấy hơi trước câu đầu tiên, nói với người ngồi xa nhất và chậm lại một chút. Giọng vang ở nhịp điềm tĩnh nghe tự tin; xem cách nói chuyện tự tin.
• Đứng lớp và giảng dạy. Dùng khoảng ngừng để lấy sự chú ý thay vì nói to át tiếng ồn. Giáo viên là một trong những nghề dễ bị mệt giọng nhất, nên hãy khởi động và cho giọng nghỉ giữa các tiết.
• Gọi video. Micro gần miệng quan trọng hơn âm lượng. Nói ở mức bình thường, có hơi đỡ và phát âm rõ thay vì cúi sát vào máy và gào.
• Quán ồn, tiệc tùng. Quay mặt về phía người nghe, lại gần hơn một chút và hạ cao độ nhẹ thay vì nâng lên. Âm trầm, có cộng hưởng xuyên qua tiếng ồn tốt hơn một giọng cao đang bị ép. Bài cách làm giọng trầm hơn có thêm bài tập cộng hưởng ngực.

Theo dõi âm lượng mà không đoán mò

Tai bạn không phải thước đo tốt cho âm lượng của chính mình: cái bạn thấy “to quá” thường chỉ vừa đủ với người nghe. Ghi âm cùng một đoạn văn mỗi tuần, đặt điện thoại cách bạn khoảng ba mét, và nghe xem chữ cuối của mỗi câu có còn rõ không.

Nếu bạn dùng tiếng Anh khi làm việc hoặc thuyết trình, Voceris chấm âm lượng, độ ổn định và độ rõ trên bản ghi tiếng Anh của bạn, kèm các bài tập về hơi thở và độ vang, nên bạn biết mình đang vang hơn thật hay chỉ đang gồng hơn.

Giữ gìn giọng nói

Nói vang lẽ ra phải dễ dần theo thời gian, không phải khó hơn. Khởi động bằng một phút ngân trước những buổi nói dài, uống nước đều trong ngày và cho giọng nghỉ sau khi dùng nhiều. Đau, rát hoặc khàn nghĩa là bạn đang ép từ cổ họng; hãy giảm lại. Nếu khàn tiếng kéo dài hơn hai đến ba tuần, hãy gặp bác sĩ tai mũi họng hoặc chuyên gia âm ngữ trị liệu.