Woorden per minuut spreken: gemiddeld spreektempo en spreektijd

Hoeveel woorden per minuut spreek je?

Voor het Nederlands bestaat geen vaste norm in woorden per minuut. Taalonderzoekers meten Nederlands spreektempo in lettergrepen per seconde, omdat woorden per taal heel verschillend lang zijn. Voor Engels geldt wel een gangbare richtlijn: 120 tot 160 woorden per minuut in gesprekken en 130 tot 150 in presentaties.

De bekendste Nederlandse cijfers komen uit een studie van Verhoeven, De Pauw en Kloots, die 160 gesprekken van een kwartier analyseerden met sprekers uit vier regio's in Nederland en vier in Vlaanderen (Verhoeven e.a., 2004, Language and Speech):

• Nederland tegenover Vlaanderen: een articulatietempo van gemiddeld 5,05 lettergrepen per seconde bij sprekers uit Nederland, tegenover 4,23 bij Vlaamse sprekers.
• Mannen tegenover vrouwen: mannen spraken gemiddeld iets sneller (4,79 tegenover 4,50 lettergrepen per seconde).
• Jong tegenover oud: jongere sprekers spraken iets sneller dan oudere.

Een tweede studie, met interviews van 160 leraren, kwam op hetzelfde uit: sprekers in Nederland praten sneller en minder gevarieerd, Vlamingen langzamer en met meer variatie. Het tempo hing vooral af van de lengte van de frase: in langere frasen spreek je elke lettergreep sneller uit (Quené, 2008, Journal of the Acoustical Society of America).

Waarom woorden per minuut per taal verschilt

Woorden per minuut is geen eerlijke maat tussen talen, omdat een woord niet overal even lang is. Het Nederlands schrijft samenstellingen aan elkaar: ‘spreektempotest’ is één woord, ‘speaking rate test’ zijn er drie, en ‘ziektekostenverzekering’ telt als één woord waar het Engels ‘health insurance’ zegt. Daarom zijn Engelse normen in woorden per minuut niet zomaar over te zetten naar het Nederlands.

Er zijn drie maten die vaak door elkaar lopen:

Het verschil tussen de laatste twee is groot. Wie snel articuleert maar goed pauzeert, kan toch rustig overkomen. Wie langzaam articuleert maar nooit stopt, klinkt opgejaagd.

Spreektempo in het Engels: de cijfers

Presenteer je in het Engels, dan zijn Engelse normen wel bruikbaar. De meeste gidsen noemen 120 tot 160 woorden per minuut voor gesprekken, met rond de 150 als typisch, en 130 tot 150 voor presentaties. Metingen van echte, ontspannen telefoongesprekken komen hoger uit, omdat mensen in een informeel gesprek sneller praten dan op een podium.

• In een analyse van 11.700 gesprekshelften uit het Fisher-corpus vond taalkundige Mark Liberman gemiddeld ongeveer 173 woorden per minuut, met een standaardafwijking van ongeveer 27. Mannen en vrouwen zaten vrijwel gelijk.
• Yuan, Liberman en Cieri (2006) maten het Switchboard-corpus op drie manieren: 164 woorden per minuut per spreekbeurt, 196 als je beide sprekers over de verstreken tijd telt, en 236 zonder stiltes. Ook hier spraken ouderen langzamer, en praatten mensen langzamer met vreemden dan met vrienden en familie.

Dit zijn de gangbare richtlijnen per situatie, van spreekcoaches en vertelstemgidsen. Het zijn vuistregels voor Engelse spraak, geen gemeten normen:

Aan het extreme eind noemt Guinness World Records de voordracht van Hamlets ‘To be, or not to be’ door Sean Shannon in 1995, op 655 woorden per minuut. Dat hoeft niemand bij te houden in een teamoverleg.

Hoe lang duurt een speech? Spreektijd berekenen

Om een speech te timen deel je het aantal woorden door je tempo in woorden per minuut. Voor Nederlands gebruik je daarvoor je eigen gemeten tempo, niet een Engelse norm. Voor Engelstalige speeches kun je de tabel hieronder gebruiken; plan altijd met het langzamere getal, omdat pauzes, nadruk en reacties uit de zaal tijd kosten.

Voor een Nederlandse speech werkt het zo:

1. Lees een stuk van je eigen tekst hardop met een timer (2 minuten). Neem minstens 200 woorden, in de toon waarop je hem straks echt uitspreekt, met pauzes.
2. Reken je tempo uit. Aantal woorden gedeeld door het aantal minuten. Lees je 300 woorden in tweeënhalve minuut, dan is je tempo 120 woorden per minuut.
3. Vermenigvuldig met de tijd die je hebt. Bij dat tempo is een speech van 5 minuten ongeveer 600 woorden. Dit is een rekenvoorbeeld, geen norm: jouw getal kan hoger of lager liggen.
4. Doe een volledige generale repetitie. Voorlezen gaat meestal sneller dan vrij praten, dus vertrouw uiteindelijk op de stopwatch en niet op de rekensom.

Zo meet je je spreektempo

De simpelste methode is jezelf timen terwijl je een tekst van bekende lengte voorleest, of de woorden tellen in een opname van een minuut vrij praten. Meet allebei: je leestempo en je praattempo verschillen vaak flink, en vrij praten is wat luisteraars echt horen.

1. Gebruik de gratis test voor Engels (1 minuut). De spreektempotest laat je een Engelse tekst van 121 woorden voorlezen. Hij start de klok bij je eerste woord en stopt bij je laatste, en toont je woorden per minuut en pauzes per minuut; elke stilte langer dan een derde seconde telt als pauze. De leestest draait in je browser en er wordt niets geüpload. Let op: hij meet Engelse spraak, dus hij is bedoeld voor wie in het Engels presenteert of vergadert.
2. Probeer vrij praten (30 seconden, Engels). Op dezelfde pagina staat een modus waarin je 30 seconden vrij praat en die je woorden en stopwoorden telt. Die gebruikt de ingebouwde spraakherkenning van je browser, die het geluid mogelijk naar de maker van je browser stuurt om het uit te schrijven.
3. Meet je Nederlands met de hand (5 minuten). Neem jezelf 60 seconden op terwijl je over je dag vertelt, laat je telefoon het in het Nederlands dicteren en tel de woorden. Doe het drie keer en neem de middelste waarde. Vergelijk dat getal vooral met jezelf, week na week.
4. Tel lettergrepen (3 minuten). Kies uit je opname een stuk van 10 seconden zonder lange pauzes, tel de lettergrepen en deel door 10. Dat is ongeveer je articulatietempo, het getal dat je naast de onderzoekscijfers hierboven kunt leggen. Houd er rekening mee dat die cijfers uit ontspannen gesprekken komen, niet uit presentaties.

Wil je je tempo bijhouden samen met de rest van je voordracht, dan scoort Voceris tempo en pauzes als losse kenmerken op basis van een opname van 15 tot 35 seconden, samen met stopwoorden, helderheid en volume. De app analyseert Engelse spraak, dus hij is vooral nuttig als je in het Engels presenteert, solliciteert of vergadert.

Waarom pauzes belangrijker zijn dan woorden per minuut

Twee sprekers met hetzelfde tempo kunnen totaal anders klinken: de een gehaast, de ander rustig en zeker. Het verschil zit bijna altijd in de pauzes. Luisteraars hebben korte stiltes nodig om elk idee te verwerken, en goed geplaatste pauzes maken een snelle prater makkelijk te volgen en een gemiddelde prater zelfverzekerd.

Zie je tempo daarom als twee getallen: je articulatietempo (hoe snel je de woorden zelf zegt) en je spreektempo (inclusief stiltes). Een spreker die snel articuleert en goed pauzeert, klinkt energiek. Dezelfde spreker zonder pauzes klinkt buiten adem.

Waar pauzes het meest helpen:

• Na een kernpunt, zodat het landt voordat je verdergaat.
• Voor een getal, naam of clou, als signaal dat er iets belangrijks komt.
• Tussen onderdelen, als hoorbare alinea's.
• In plaats van een stopwoord. Een halve seconde stilte klinkt bewust; ‘eh’ klinkt onzeker. Zie stopwoorden afleren.

Variatie telt ook. Eén constant tempo, snel of langzaam, is lang lastig om naar te luisteren. Ga iets sneller door bekende stof en vertraag merkbaar bij het punt dat moet blijven hangen.

Je spreektempo aanpassen

Bepaal eerst of je probleem in je tempo zit, in je pauzes of in allebei: meet, en verander dan één ding tegelijk. De meeste mensen die horen dat ze te snel praten, hebben vooral meer pauzes nodig, en de meeste mensen die traag klinken, hebben minder stopwoorden nodig in plaats van meer snelheid.

Als je te snel praat

Signalen: mensen vragen je dingen te herhalen, je komt midden in een zin adem tekort, het eind van je zinnen verdwijnt, of je bent bij een geoefende presentatie ruim binnen de tijd klaar. In het Engels is een gemeten tempo boven ongeveer 170 woorden per minuut in een presentatie een sterk signaal. Begin met een pauze bij elke punt en maak het laatste woord van elke zin af. Alle oefeningen en een plan van 7 dagen staan in langzamer praten.

Als je te langzaam praat

Te traag praten klinkt al snel aarzelend of moe. Meestal ligt dat niet aan langzame woorden, maar aan lange haperingen en stopwoorden terwijl je je volgende gedachte zoekt. Bereid je eerste zin voor, gebruik kortere zinnen, schrap de ‘ehs’ en voeg iets meer energie toe. In zelfverzekerd overkomen als je praat lees je hoe een rustig tempo met dalende zinseinden zeker klinkt in plaats van onzeker.

Voor presentaties

Schrijf je tekst op basis van je eigen gemeten tempo voor het tijdslot, markeer waar je pauzeert en repeteer de hele presentatie minstens twee keer met een timer. Ben je ruim binnen de tijd klaar, dan haast je. Voor opbouw, openingen en zenuwen, zie onze tips voor presenteren en spreken in het openbaar.